Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Instytut Wschodni

Wschodoznawstwo to istniejący od ponad dekady na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu kierunek interdyscyplinarnych studiów terytorialnych, poświęconych poznaniu rzeczywistości położonych na wschód od Polski krajów byłego ZSRR.

Wschodoznawstwo to jedyny w skali całej Polski, unikatowy kierunek studiów, wyznaczający pełny i oryginalny oraz oparty o wieloletnie doświadczenia, model kształcenia, uwzględniający specyfikę studiowanego regionu Europy Wschodniej, Azji Środkowej i Syberii, prowadzony przez Instytut Wschodni na Wydziale Historycznym Uniwersytetu im Adama Mickiewicza.

Wschodoznawstwo - podobnie jak będąca niejako jego lustrzanym odbiciem Europeistyka, poświęcona studiowaniu rzeczywistości Unii Europejskiej - wyrosło z studiów nad stosunkami międzynarodowymi, od początku będąc specjalnością o znamionach kierunku

Wschodoznawstwo, to studia prowadzone na podstawie autorskiego programu, opracowanego w Instytucie Wschodnim UAM.

Działalność i praca na tak specyficznym obszarze jakim jest terytorium byłego ZSRR wymaga od absolwenta studiów wschodoznawczych znajomości języka rosyjskiego oraz interdyscyplinarnej wiedzy z zakresu nauk społecznych i politycznych, prawa, ekonomii oraz nauk o kulturze, ukierunkowanej na obszary i społeczeństwa Europy Wschodniej, Azji Środkowej i Syberii. Konieczne są też umiejętności umożliwiające analizowanie problemów społecznych, politycznych, ekonomicznych, prawnych, kulturowych, etnicznych i religijnych na tym obszarze.

Odrębność regionu Europy Wschodniej, Azji Środkowej i Syberii wynika przede wszystkim z faktu, że:

• na całym obszarze postradzieckim język rosyjski jest nadal językiem powszechnej komunikacji oraz językiem kultury wyższej. Idea "Russkiego mira" ("Rosyjskiego świata") czyli rosyjska wersja soft power ściera się z tendencjami emancypacyjnymi państw narodowych
• region ten zamieszkuje około 140 ludów i narodów o rozmaitym pochodzeniu, aspiracjach politycznych i kulturalnych;
• po rozpadzie ZSRR na jego terytorium powstało 15 nowych państw, z nich największe Rosyjska Federacja tworzona jest przez aż 89 podmiotów, w tym: 21 republik, z nazwy narodowościowych, w których funkcjonują rozmaite systemy polityczne ? od demokratycznych po autorytarne.
• cały obszar między Łabą a Oceanem Spokojnym podlega nadal procesom transformacji gospodarczej i politycznej. Procesy te zależą często od lokalnych warunków, kultury i przygotowania mieszkańców. Powstało spektrum typów systemów rynkowych ? od nowoczesnego kapitalizmu do peryferyjnych oligarchii
• upadek ZSRR zakończył okres przymusowej ateizacji i poddanie całej działalności ludzkiej jednej komunistycznej ideologii, którą zastępuje mozaika systemów ideowych i religijnych.

Wschodoznawstwo to studia z twórczą i przyjazną atmosferą.

W Instytucie Wschodnim UAM studenci mają możliwość rozwijania swych aspiracji, zainteresowań i umiejętności w Kole Naukowym, udziału w studenckich konferencjach naukowych, wydarzeniach kulturalnych i licznych wyjazdach.

Instytut Wschodni UAM utrzymuje kontakty z wieloma uczelniami na Wschodzie. Studenci dysponujący dostateczną znajomością języków obcych, mają możliwość studiowania i odbywania staży na uczelniach rosyjskich, ukraińskich i środkowoazjatyckich od Kijowa i Archangielska po Irkuck i Biszkek. Wielu odbywa praktyki w polskich placówkach dyplomatycznych. W Instytucie często odbywają się gościnne wykłady naukowców i ekspertów ze Wschodu.

Kierunek: Wschodoznawstwo

Podobnie jak większość kierunków studiów w Polsce, Wschodoznawstwo, to studia dwustopniowe - licencjackie i magisterskie.

Studia wschodoznawcze rozwijają: WIEDZĘ UMIEJĘTNOŚCI KOMPETENCJE

Studia I stopnia

• trwają trzy lata i kończą się uzyskaniem tytułu licencjata
• na ich program w ponad 25% składa się praktyczna nauka języka rosyjskiego, w wymiarze identycznym jak na studiach filologicznych.
• kursowymi przedmiotami są m.in.: podstawy ekonomii i międzynarodowe stosunki polityczne, podstawy prawa dla wschodoznawców, prawo międzynarodowe publiczne, prawo dyplomatyczne i konsularne, geografia regionalna oraz język zachodni.

Poza tym w skład programu wchodzą bloki przedmiotów:

• Kultura na obszarze postradzieckim (antropologia kulturowa i etnologia, kultura kręgu prawosławnego oraz ludów niechrześcijańskich regionu, współczesna kultura wysoka i popularna)
• Ekonomia i społeczeństwo na obszarze postradzieckim (stosunki gospodarcze w regionie, systemy gospodarcze państw regonu, transformacja społeczna i ekonomiczna)
• Polityka na obszarze postradzicekim (współczesne systemy polityczne państw regionu, panujące między nimi i sąsiadami stosunki polityczne, i kulturalne, procesy dezintegracyjne i integracyjne po 1991 r.)
• Historia obszaru postradzieckiego (dzieje regionu do czasów współczesnych)

Studia II stopnia

• trwają dwa lata i kończą się uzyskaniem tytułu magistra.
• studia II stopnia przygotowują ekspertów z zakresu wiedzy politycznej, gospodarczej, społecznej kulturowej, etnicznej wybranego subregionu na tle procesów globalnych i kontynentalnych.
• podstawą programu studiów II stopnia są przedmioty kształcenia ogólnego oraz przedmioty dotyczące Federacji Rosyjskiej - największego i centralnego państwa obszaru postradzieckiego.

Są to m.in. takie przedmioty jak:

• System polityczny Federacji Rosyjskiej; Transformacja i system rynkowy Rosji; Polityka obronności i bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej; BRICS (Brazylia-Rosja-Indie-Chiny-Afryka Południowa) - Rosja w gronie największych rynków wschodzących; Obszar postradziecki jako region turystyczny.

Studenci studiów magisterskich wybierają ponadto jeden z czterech modułów specjalnościowych, dotyczący konkretnego subregionu obszaru postradzieckiego. W każdej z specjalności przewidziane jest studiowanie najnowszej historii regionu w XX-XXI wieku (węzłowe problemy), przemian gospodarczych i transformacji ustrojowej ostatniego ćwierćwiecza, co pozwala rozumieć zróżnicowanie tamtejszej rzeczywistości, a obok tego:

EUROPA WSCHODNIA (UKRAINA, BIAŁORUŚ, MOŁDAWIA)
Struktura etniczna, religijna i społeczna; Polityka międzynarodowa, bezpieczeństwa i współpracy regionalnej; Kultura i media; Stosunki Polski z państwami Europy Wschodniej

PAŃSTWA BAŁTYCKIE ( LITWA, ŁOTWA I ESTONIA)
Mniejszości narodowe w krajach bałtyckich; Stosunki Polski z państwami bałtyckimi po 1990 roku; Litwa, Łotwa i Estonia w procesach integracji bałtyckiej i europejskiej; Życie umysłowe i tradycje kulturowe Litwy, Łotwy i Estonii XX-XXI w.

AZJA ŚRODKOWA (KAZACHSTAN, KIRGISTAN, TADŻYKISTAN, TURKMENISTAN, UZBEKISTAN)
Dziedzictwo kulturowe regionu; Azja Środkowa w polityce globalnej oraz politycznych i ekonomicznych strukturach regionalnych; Etniczność i polityka; Współczesny islam Azji Środkowej; Kultura i historia Chin i Azji Wschodniej.

KAUKAZ (ARMENIA, GRUZJA, AZERBEJDŻAN, kaukaskie obszary FEDERACJI ROSYJSKIEJ)
Struktura społeczna, etniczna i religijna regionu Kaukazu; Armenia, Azerbejdżan, Gruzja - Kaukaz Południowy we współczesnych stosunkach politycznych; Kaukaskie podmioty Federacji Rosyjskiej; Dziedzictwo kulturowe i współczesna kultura regionu Kaukazu

Absolwent Wschodoznawstwa biegle posługuje się językiem rosyjskim i jest przygotowany do pracy:

• w administracji krajowej i samorządowej,
• w instytucjach międzynarodowych, służbie zagranicznej, ośrodkach analitycznych
• w przedsiębiorstwach działających na rynkach wschodnich,
• w organizacjach pozarządowych.